Сунтаарга кэлэр кыстыгы туоруурга балаһыанньа уустугуран турар

3 минуты
Сунтаарга кэлэр кыстыгы туоруурга балаһыанньа уустугуран турар
Сунтаар улууһугар хас да күннээх дохсун ардахтар түһэннэр сир-дойду бүтүннүү ууга сытар. Ол курдук, улуус үрдүнэн оттонор ходуһа 72 % ууга былдьанна. Онон, окко киирии бытаарда. Билигин биирдиилээн нэһилиэккэ субуотунньук тэрийэн, урукку хоруулары сөргүтэн уу түһэриитин ыыта сылдьаллар. Маны тэҥэ инчэҕэй оту туустаан кээстиннэр диэн Кэмпэндээйи тууһугар сайаапка хомулла турар. Бу туһунан улуустааҕы тыа хаһаайыстыбатын управлениетын салайааччыта Владимир Анисимов иһитиннэрдэ.

Төһө да үгүс ходуһа ууга сыттар отчуттар күнү-дьылы баттаһаллар. Былдьаһыктаах кэмҥэ томтор сиртэн саҕалаан, салаа да оту хаалларбат туһугар билигин бары күүһү окко уураллар.

Сунтаар сэлиэнньэтиттэн 8 км тэйиччи сытар Дьэбэрэлээх буолатыгар Петровтар үс ыалынан кыттыһан оттууллар. Бу эргин өссө Саһыл уйатыгар уонна Булгунньахтаах алааһыгар сирдээхтэр. Урукку сылларга ходуһаҕа диэри ойуур кытыытын кыйан барар эбит буоллахтарына, билигин ойуур иһинэн суол солоон тиийэллэр. Онон, суол-иис мөлтөҕүттэн сылтаан ходуһаҕа хоно сытан оттууллар. Оттуур ходуһаларын тыа саҕатыттан уу өрө анньа сытар буолан, быйыл кыстыыр отторо тиийбэт туруктаах.

«Урут Дьэбэрэлээх диэн сирбитигэр күөл кытыытын барытын оҕустахпытына 3 туонна оту ылар этибит. Көрбүккүт курдук, билигин биир да хотуур суола барар кыаҕа суох. Иккис сирбит эмиэ хара тыаттан ууга сытар. Холобура, барыта охсулуннаҕына 5-6 улахан от кэлэр этэ. Быйыл хайдах кыстыырбыт биллибэт. Улах боппуруос үөскээн турар. Номнуо, хантан, хайдах от атыылаһарбытын толкуйдуу сылдьабыт. Биһиги курдук кыһалҕалаах дьон үгүс. Онон туох эмэ көмө көстөрө буоллар диэн баҕа санаалаахпыт», – диэн Александр Петров санаатын этэн аһарда.

Быйыл окко былаан улуус үрдүнэн 28 тыһ. туонна этэ эрээри, билиҥҥи балаһыанньаҕа олоҕуран былаан туолбат чинчилээх. Арай, тиийбэт оту атын улуустан атыылаһан ыллахха эрэ. Маныаха, тиэйии-таһыы үлэтигэр туспа кыһалҕа күөрэйэр. Ол да буоллар, Бырабыыталыстыба уонна тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ болҕомтоҕо ылыа диэн эрэнэбит.

Кэмпэндээйи суолугар үлэ барар
Ону таһынан Устье-Кэмпэндээйи өрөспүүбүлүкэ суолталаах айан суолун 24 килэмиэтиригэр суол балаһата алдьанан, сырыы тохтообута. От ыйын 23 күнүгэр, Дьокуускайтан СӨ массыына суолун управлениетыттан уонна Кэмпэндээйи суолугар муостаны тутууга үлэлээбит «Строймост» тэрилтэтиттэн кэлэн ардах содулуттан алдьаммыт суолу көрдүлэр. Манна кинилэри сэргэ улуус баһылыга Анатолий Григорьев, баһылыгы бастакы солбуйааччы Павел Григорьев, бу суол көрүүтүгэр эппиэттээх «Сунтарцеолит», улуустааҕы тутуу управлениетын бэрэстэбиитэлэрэ сырыттылар.

Алдьаныыны чөлүгэр түһэрэр хамыыһыйа үлэтин түмүгүнэн, бу суол кэрчигэр айан сырыытын олохтоон суол оҥоһуллар буолла. Үлэни «Сунтарцеолит» тэрилтэтэ толоруоҕа. Суолу оҥоруу тута саҕаланна.

Көрүү-истии түмүгүнэн акт оҥоһулунна. Ол кэннэ суолу оҥорууга төһө үп-харчы ороскуоттаныаҕын, үлэ кээмэйин ааҕан суоттаан-учуоттаан өрөспүүбүлүкэ үлэ ыытыаҕа. Суол оҥоруутун бырайыагын бу сылга оҥорон, үлэни түргэн кэминэн саҕалыылларын күүтэбит. Барыта үптэн-харчыттан тутулуктаах.
Елизавета Титова, Яина Власьева
Сунтаар сонуннара