Оройуон киинигэр Муома национальнай нэһилиэгин салалтата сиргэ сыһыаннаах, сүөһүлээх-астаах дьону ыҥыран анал мунньах ыыппыттаах. Онно ыытыллыбыт кэпсэтиигэ син туох эрэ үлэ ыытыллыах, араас сиринэн турубалары уган, даамбалары тутан ууну сөптөөхтүк дьаһайыах туһунан этиилэр киирбиттэрэ. Тыа хаһаайыстыбатын управлениета нэһилиэк салалтатын кытта үлэни хонтуруоллаан ыытар гына быһаарыллыбыт курдук этэ.
Онон син туох эрэ хамсааһын ыытыллыбытын үрдүнэн оттуур сирдэри кыайан ууттан быыһаабатахпыт түмүгэр, оттооһун былаана балаҕан ыйын 7 күнүнээҕи туругунан Муома оройуонун үрдүнэн 46,6 эрэ бырыһыан туолла.
Атырдьах ыйын бүтүүтүгэр, балаҕан ыйын саҕаланыытыгар кураан күннэр туран дьиҥэ сүөһүлээх дьоҥҥо айылҕа оттуурга кыаҕы биэрбит курдук да, туһанар дьон аҕыйах буолан биэрбит.
Манна соболоохтор маладьыастаатылар диэххэ наада. Туран биэрбит кураан күннэри былдьаһан Соболоох орто оскуолатын үлэһиттэрэ үөрэх кэнниттэн күргүөмүнэн окко тахсан сайын оттообут отторугар эбии оттоноллор.
Быйылгы сылга, урут куруук инники сылдьар индигирдэр мөлтөөн биэрдилэр. Кырдьыга, аатырбыт оттуур ходуһалара ууга барбыттара мэлдьэҕэ суох. Нэһилиэк сирэ-уота хаһааҥҥы да сыллардааҕар ууга барда.
Элбэх тус хаһаайыстыбалаах Индигир нэһилиэгин оттотор инниттэн, үөскээбит балаһыанньаттан тахсар туһуттан тыа хаһаайыстыбатын управлениета ыаллыы Чыбааҕылаах нэһилиэгин сириттэн ходуһа да бэрдэрэ сатаата, чааһынай дьон Ойуһардаахха оттуур сирдэрин баар үүтээҥҥэ олорон оттоооҥ диэн көҥүллээбиттэрин үрдүнэн индигирдэр туһамматахтар.
Тэлгэһэлэрин иһигэр оттообуттарынан сөп буолан олороллор диэн тустаах мунньахха этилиннэ. Онтукалара кыһыҥҥы суол туруор диэри тиийбэтэ биллэр суол. Оччотугар сүөһүлэрин сүүскэ саайалларыгар тиийиэхтэрин сөп.
Оннук балаһыанньаны таһаарбат инниттэн бу күннэргэ кыаллар сирдэргэ оттуур былааны ылыныахтарын наада. Былырыын дьон оттуур ходуһаларын былдьаһыылара бүтүн өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн тарҕаммыта. Быйыл ол хартыына хатыламматын инниттэн оройуон дьаһалтата эрдэ “Көҥүл хотуур” акцияны биллэрэн, оттомотох сиргэ ким баҕарар оттуон сөбүн туһунан тустаах уураах ылынан турар.
Дьиҥэ отоннуу сылдьан көрдөххө, быйыл от хойуутук үүммүт. Ыксалга илиинэн да охсон оту син ылыахха сөп курдук, биллэн турар маннык кычым сирдэргэ техника кыайан киирбэт буоллаҕа. Халлааммыт этэҥҥэ тоҥордоҕуна болохтуохха сөп курдук да, сылаас күннэргэ оттооботох дьон хантан тымныыга тахсан болохтуохтарай диэн саарбаҕалааһын үөскүүр.
Кэнники кэмҥэ дьон наһаа техникаҕа иһэннэ диэтэххэ омсолооһун буолбатах. Урукку сэбиэскэй кэмнэргэ оннооҕор оскуола оҕолоро уһун сайыны быһа боруонньа саппыкыны устубакка инчэҕэй оту кытыыга таһаарар буолаллара. Ону талахха эҥин куурдан кэбиһэллэр этэ. Билигин дьэ техника баарыгар от уурар күрүөлэригэр, тэлгэһэлэригэр тиэйэн илдьэн куурдар тоҕо сатаммата буолла?!
Оройуон киинигэр эр дьон үлэлиир тэрилтэлэрэ элбэхтэр. Кинилэри түмэн тустаах субуотунньук тэрийэн дьиҥэ кэбиһиигэ эҥин туһаныахха сөп. Манна салайааччылар бачыымнара уонна тыа хаһаайыстыбатын үлэһиттэрин көхтөрө наада. Оттотор хаһаайыстыбалар үлэлэтэр дьонун үрүҥ аһынан тото айах тутан хардарыта көмөлөөх буолуохтарын сөп. Оттон биһиэхэ сүөһүлээх дьону өйдөөбөт-өйөөбөт буолуу сыһыаннара баарын бэлиэтиибит.
Ол курдук Хонуу сэлиэнньэтигэр тустаах чааһынай хаһаайыстыбалаах ыаллар кэлэр-барар суолларын бүөлээн кэбиһии тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыан сатаммат. Төһө эмэ саастаах дьон нэһилиэнньэни үрүҥ аһынан хааччыйа сатыылларын харгыстаһар сыһыан диэн өйдөнөр. Кыра да суолу оҥоруу-көннөрүү биһиэхэ сатаммата сүрэ бэрт курдук. Ити кыаллар кыһалҕа билигин да быһаарыллыбакка турара дьону сонньутар эрэ. Ким эрэ ыраахтан кэлэн быһаарыа буоллаҕа.
Сүөһү эһиннэҕинэ бу айылаах кырыымчык кэмҥэ бэйэбит бастатан туран үрүҥ аһа суох хаалыахпыт. Онон туох кыалларынан хаһаайыстыбалаах дьону өйүөххэ, оттооһуҥҥа кыалларынан көмөлөһүөххэ!
Христина Кривошапкина, «Индигир уоттара»